Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki to największy krajowy program wsparcia innowacji w perspektywie finansowej 2021–2027. W jego ramach funkcjonuje kilka instrumentów skierowanych do przedsiębiorstw, ale jeden z nich wyróżnia się skalą, elastycznością i zakresem możliwego wsparcia. Ścieżka Smart to program, który zmienił sposób myślenia o dotacjach dla firm innowacyjnych w Polsce – i który warto rozumieć zanim złoży się wniosek.

Czym jest FENG ścieżka Smart?

Ścieżka Smart to instrument w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), finansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Program jest zarządzany przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) dla dużych firm.

Tym, co wyróżnia ścieżkę Smart na tle poprzednich programów dotacyjnych, jest modułowa struktura. Zamiast aplikować o dofinansowanie jednego rodzaju działań – na przykład tylko prac B+R lub tylko wdrożenia – firma może złożyć wniosek obejmujący kilka modułów jednocześnie, dopasowując zakres projektu do swoich rzeczywistych potrzeb i etapu rozwoju.

FENG ścieżka Smart to program skierowany do firm, które chcą prowadzić kompleksowe projekty innowacyjne – od etapu badań przez wdrożenie po internacjonalizację wyników.

Jakie moduły obejmuje ścieżka Smart?

Modułowa struktura programu to jego największa zaleta i jednocześnie element wymagający przemyślanego podejścia przy konstruowaniu projektu. Dostępnych jest kilka modułów, z których część jest obowiązkowa, a część fakultatywna.

Moduł obowiązkowy dla każdego projektu to B+R lub Wdrożenie innowacji – przynajmniej jeden z nich musi znaleźć się w każdym składanym wniosku. To wymóg, który definiuje charakter programu jako instrumentu wspierającego innowacje, a nie ogólne inwestycje.

Moduły fakultatywne, które firma może włączyć do projektu w zależności od potrzeb, obejmują:

• Infrastruktura B+R – dofinansowanie budowy lub rozbudowy centrum badawczo-rozwojowego firmy
• Cyfryzacja – wsparcie procesów cyfrowej transformacji przedsiębiorstwa
• Zazielenienie – inwestycje na rzecz zrównoważonego rozwoju i redukcji śladu środowiskowego
• Internacjonalizacja – wsparcie działań związanych z wejściem na rynki zagraniczne
• Kompetencje – szkolenia i rozwój kadr w zakresie niezbędnym do realizacji projektu

Elastyczność w doborze modułów pozwala firmie zbudować projekt precyzyjnie odpowiadający jej strategii rozwoju – zamiast dopasowywać strategię do sztywnych wymogów programu.

Kto może aplikować i jakie są limity dofinansowania?

Ścieżka Smart jest programem otwartym dla przedsiębiorstw wszystkich wielkości, ale z istotnymi różnicami w zasadach aplikowania i dostępnych poziomach dofinansowania.

Małe i średnie przedsiębiorstwa składają wnioski do PARP. Duże przedsiębiorstwa aplikują do NCBR i podlegają dodatkowym wymaganiom dotyczącym współpracy z MŚP lub jednostkami naukowymi – duże firmy nie mogą realizować projektów w pojedynkę.

Poziomy dofinansowania zależą od modułu, wielkości przedsiębiorstwa i rodzaju prowadzonych prac. Przy pracach B+R małe przedsiębiorstwa mogą uzyskać dofinansowanie nawet do 80% kosztów kwalifikowanych badań przemysłowych. Przy wdrożeniu innowacji poziomy wsparcia są niższe – zazwyczaj 25–45% w zależności od wielkości firmy i lokalizacji inwestycji.

Maksymalna wartość dofinansowania projektu nie jest sztywno ograniczona przez regulamin programu, ale budżet projektu musi być adekwatny do zakresu planowanych działań i uzasadniony rynkowo.

Jak wygląda ocena wniosków w ścieżce Smart?

System oceny wniosków w ścieżce Smart różni się od tradycyjnych konkursów dotacyjnych. Ocena ma charakter eksperski i obejmuje kilka obszarów jednocześnie.

Kluczowym kryterium jest innowacyjność projektu – oceniający sprawdzają, czy planowane rozwiązanie jest nowe w skali kraju lub świata i czy firma ma realny potencjał do jego opracowania i wdrożenia. Ważna jest też tzw. zdolność do realizacji – kompetencje zespołu, zasoby techniczne i organizacyjne oraz doświadczenie w prowadzeniu prac B+R.

Projekty oceniane są też pod kątem potencjału rynkowego wyników – czy istnieje realne zapotrzebowanie na planowany produkt lub technologię i czy firma ma plan na jego komercjalizację. Aspekty środowiskowe i społeczne projektu mają rosnące znaczenie w ocenie – zgodność z zasadami zrównoważonego rozwoju i wpływ projektu na redukcję emisji to kryteria, które coraz mocniej różnicują oceny wniosków.

Najczęstsze wyzwania przy aplikowaniu do ścieżki Smart

Ścieżka Smart to program o wysokich wymaganiach merytorycznych. Doświadczenia z kolejnych naborów pokazują, że pewne obszary są źródłem problemów dla znaczącej części wnioskodawców.

Wykazanie innowacyjności na odpowiednim poziomie to wyzwanie dla firm, których projekty są innowacyjne w skali przedsiębiorstwa, ale trudne do obrony jako innowacje krajowe lub globalne. Oceniający oczekują rzetelnej analizy istniejących rozwiązań i precyzyjnego wskazania, czym planowane rozwiązanie różni się od dostępnych na rynku.

Zbilansowanie modułów w ramach jednego projektu to kolejne wyzwanie. Zbyt duża liczba modułów przy niewystarczającym uzasadnieniu ich powiązania sprawia, że projekt traci spójność i przekonujący obraz strategii firmy. Zbyt wąski zakres z kolei może nie uzasadniać angażowania zewnętrznego doradcy i złożonego procesu aplikacyjnego.

Jak się przygotować do złożenia wniosku?

Przygotowanie dobrego wniosku do ścieżki Smart wymaga czasu i rzetelnej analizy. Kilka kroków, które warto podjąć przed przystąpieniem do pisania dokumentacji.

Pierwszym jest analiza strategiczna – co firma chce osiągnąć w perspektywie kilku lat i jak projekt wpisuje się w tę strategię. Wniosek, który wynika ze spójnej wizji rozwoju firmy, jest zawsze mocniejszy niż projekt skonstruowany pod wymagania programu.

Drugim krokiem jest ocena zasobów – czy firma ma odpowiednie kompetencje, sprzęt i infrastrukturę do realizacji planowanych prac. Jeśli nie – jakie zasoby trzeba pozyskać i jak to uwzględnić w harmonogramie i budżecie projektu.

Trzecim elementem jest analiza rynku – czy istnieje realne zapotrzebowanie na wyniki projektu i jakie są perspektywy komercjalizacji. Słaby plan wdrożenia to jedna z najczęstszych przyczyn niskich ocen w ścieżce Smart.

Grants Capital wspiera firmy na każdym etapie aplikowania do ścieżki Smart – od oceny kwalifikowalności projektu i doboru modułów przez przygotowanie dokumentacji po wsparcie przy negocjacjach z instytucją zarządzającą i rozliczeniu projektu.